Sonradan var olmak bir mucizedir. Yalnızlıksa sonradan var edilmedi. Yalnızlık da gene bir mucizedir. Anlaşılması zordu rabbimizin. Gene de bilinmek istedi. Ona ulaşmamız için bizi var etti. Onu inkar edenler olduğu gibi görmeden ona inananlar da oldu. İnanç ayırdı insanları birbirinden. Çok yakınları bile ayırdı. Baba ve oğul gibi… Rab ile kullarını ayırdığı gibi kavuşturdu da.

 Anlaşılmak varoluşta hayati bir değere sahiptir. Öyle ki konuşmak olmadan nasıl insanlar bir araya gelir, birbirinden ayrılır, nasıl birbirine benzeyen ve gene birbirinden bir takım kültürel farklılıklarla ayrılan medeniyetler oluşabilir? Demek ki anlaşılmak evvela rabbimizin bizden isteği. Rabbimizi ve birbirimizi anlamak bir arada ve inançla yaşamanın bir gereği olmalı.  

 Sonradan iradesi olan herkesin zamanın dahi varlığı bilinmezken var olan rabbe iman etmesi ancak bizleri onun hakikatine ulaştırabilecektir.  

 Sonradan var olan ve hiç ümmeti olmamış bir peygamber ise rabbin yalnızlığını anlamanın ne kadar güç olduğunu tecrübeleriyle görmüş olmalı. Anne ve baba da oldukça önemlidir bir bebeğin hayatının başlangıcında. Babası olmadan mucizevi olarak var olan İsa peygamber ise bu anlamda rabbimizin yalnızlığını anlamaya bizden daha yakın olmalı. Aslında var olmak normal şartlar altında da bir mucize olsa da gene de biz insanlara alışılmışın dışında olan mucize olarak görünüyor.

Son peygamber Hz. Muhammed’in erken yaşlarda anne ve babasından uzak kalması da gene rabbin yalnızlığı ve tevhid inancının idrakinin aslında zor olduğunu bizlere gösteriyor.

O halde hayatın anlamı bu tevhidi anlamaya çalışmak üzerine kurgulanmalıdır. Tabi bu ölüm ve sonrasında da sürecek çok uzun bir yolculuk olmalı.